Dziurawiec zwyczajny najlepiej zbierać od przełomu czerwca i lipca do początku sierpnia, w okresie pełnego kwitnienia. Wybierz słoneczny, suchy dzień, gdy roślina nie ma już rosy, i ścinaj wyłącznie górne 20–30 cm pędów. Właśnie wtedy w zielu znajduje się dużo substancji czynnych, między innymi hiperycyny i hiperforyny.
Kiedy najlepiej zbierać dziurawiec?
Najważniejsza jest faza kwitnienia, a nie konkretna data w kalendarzu. W cieplejszych miejscach dziurawiec może zakwitnąć już pod koniec czerwca, natomiast na chłodniejszych stanowiskach pełnia kwitnienia przypada częściej na lipiec. Zbiór można prowadzić do początku sierpnia, dopóki większość kwiatów pozostaje świeża i rozwinięta.
Dobrym punktem orientacyjnym jest okres w pobliżu Nocy Świętojańskiej, ale roślinę trzeba ocenić na miejscu. Nie zbieraj jej wtedy, gdy kwiaty przekwitły, a łodygi stały się twarde i zdrewniałe. Pogoda w dniu zbioru ma większe znaczenie niż sztywna data.
W jakich warunkach zbierać dziurawiec?
Najlepszy będzie słoneczny, suchy dzień. Poczekaj, aż rosa całkowicie odparuje, a po deszczu odłóż zbiór do czasu pełnego wyschnięcia roślin. Wilgotne ziele łatwo zaparza się w pojemniku, wolniej schnie i może zacząć pleśnieć.
Najwygodniej wyjść na łąkę przed południem, gdy roślina jest już sucha, ale nie została jeszcze przesuszona przez silny upał. Idealne warunki zbioru przedstawia tabela:
| Czynnik | Zalecenie | Dlaczego? |
|---|---|---|
| Pora dnia | Przedpołudnie, po wyschnięciu rosy | Ziele jest suche i nadaje się do bezpiecznego transportu. |
| Pogoda | Słoneczna i bezdeszczowa | Ogranicza ryzyko zaparzania oraz rozwoju pleśni. |
| Stan rośliny | Pełnia kwitnienia, bez widocznej wilgoci | Górne części pędów zawierają dużo substancji czynnych. |
Nie wkładaj świeżo zebranych pędów do foliowej reklamówki. Użyj wiklinowego koszyka, papierowej torby albo przewiewnego lnianego woreczka. Po powrocie rozłóż ziele cienką warstwą w zacienionym i przewiewnym miejscu.
Jak rozpoznać dziurawiec zwyczajny?
Dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum) łatwo pomylić z innymi żółto kwitnącymi roślinami, dlatego przed rozpoczęciem zbioru sprawdź kilka cech jednocześnie. Szczególną uwagę zwróć na liście i kwiaty.
Najważniejsze cechy rozpoznawcze to:
- Liście z prześwitującymi punktami – oglądane pod światło wyglądają, jakby były nakłute drobnymi dziurkami. Są to zbiorniczki olejków.
- Żółte kwiaty – mają pięć płatków i tworzą skupienia na szczytach pędów.
- Czerwone zabarwienie po roztarciu – po rozgnieceniu świeżych kwiatów między palcami powinien pojawić się czerwony lub purpurowoczerwony sok związany z obecnością hiperycyny.
- Wzniesiona łodyga – u dziurawca zwyczajnego jest zwykle rozgałęziona w górnej części, a roślina preferuje suche, dobrze nasłonecznione stanowiska.
Jeśli roślina nie ma charakterystycznych punktowanych liści albo po roztarciu kwiatów nie pojawia się czerwony barwnik, zrezygnuj ze zbioru. Nie polegaj na jednej cesze, ponieważ podobne gatunki mogą różnić się właściwościami.
Jak prawidłowo ścinać dziurawiec?
Zbieraj górne, delikatne części pędów wraz z kwiatami, pąkami i liśćmi. Dolne, twarde fragmenty łodyg mają mniejszą wartość jako surowiec i utrudniają późniejsze suszenie.
Postępuj w następującej kolejności:
- Przygotuj czyste nożyczki, sekator albo ostry nóż oraz przewiewny koszyk.
- Wybierz zdrowe, nieuszkodzone pędy rosnące w pełnym słońcu.
- Odetnij około 20–30 cm wierzchołka pędu, pozostawiając dolną część rośliny.
- Umieść zebrane ziele luźno w koszyku i jak najszybciej przenieś je do suszenia.
Nie wyrywaj dziurawca z korzeniami. Ścinanie chroni stanowisko i pozwala roślinie dalej się rozwijać. Nie ugniataj pędów podczas transportu, ponieważ uszkodzone, wilgotne ziele szybciej się zaparza.
Gdzie nie zbierać dziurawca?
Wybierz miejsce oddalone od ruchliwych dróg, zakładów przemysłowych, wysypisk oraz intensywnie użytkowanych pól. Pobocze może wyglądać czysto, ale rośliny są tam narażone na pył i spaliny. Na polach uprawnych istnieje także ryzyko pozostałości środków ochrony roślin.
Najlepszy zbiór to dojrzałe, suche wierzchołki dziurawca z czystego stanowiska, zebrane przed południem i od razu przeniesione do przewiewnego miejsca.
Dziurawiec może zwiększać wrażliwość skóry na światło, a preparaty z tej rośliny wchodzą w interakcje z lekami. Jeśli przyjmujesz leki na stałe, skonsultuj stosowanie dziurawca z lekarzem lub farmaceutą.
