Lawendę do suszenia zbiera się najczęściej w lipcu lub sierpniu, w słoneczny dzień, około południa. Najlepszy moment przypada tuż przed pełnym rozkwitem, gdy większość kwiatów jest jeszcze w pąkach, ale kwiatostany mają już wyraźny kolor. Roślina powinna być sucha, bez porannej rosy, ponieważ wilgoć zwiększa ryzyko pleśni podczas suszenia.
Faza kwitnienia zależy od przeznaczenia lawendy
Termin zbioru warto dopasować do tego, co chcesz zrobić z kwiatostanów. W przypadku lawendy wąskolistnej faza rozwoju kwiatów wpływa na trwałość bukietów, wygląd suszu oraz zawartość olejków eterycznych.
| Cel zbioru | Faza kwitnienia | Dlaczego? |
|---|---|---|
| Bukiety i wianki | Początkowa faza, gdy rozwinięte są najwyżej pierwsze kwiaty, a reszta pozostaje w pąkach | Kwiatostany lepiej zachowują kształt i mniej osypują się po wysuszeniu |
| Susz do saszetek i dekoracji | Około połowy kwiatów jest rozwinięta | Susz ma intensywny kolor i aromat, a kwiaty łatwo oddzielić od łodyżek |
| Olejki eteryczne | Pełnia kwitnienia, z najwyżej 10% kwiatów przekwitniętych | W tej fazie surowiec nadaje się do pozyskania olejku |
Do domowego suszenia najczęściej wybiera się moment przed pełnym rozkwitem. Wtedy pąki są już wybarwione, lecz nie zdążyły się osypać. Dokładny termin może różnić się między odmianami i zależy od pogody w danym roku, dlatego lepiej obserwować kwiatostany niż trzymać się sztywnej daty.
Jak poprawnie ściąć lawendę?
Południe jest dobrym terminem nie tylko ze względu na zawartość olejków eterycznych. Do tego czasu poranna rosa powinna już całkowicie odparować. Zbieranie mokrych pędów utrudnia suszenie i może doprowadzić do rozwoju pleśni wewnątrz pęczków.
Przed wyjściem do ogrodu przygotuj narzędzie oraz pojemnik, w którym pędy nie będą ciasno ugniecione. Prawidłowe cięcie wygląda następująco:
- Wybierz suchy, słoneczny dzień i poczekaj do południa, gdy roślina nie ma już śladów rosy.
- Przygotuj ostry i czysty sekator, który wykona gładkie cięcie bez miażdżenia łodyg.
- Wybierz zdrowe kwiatostany bez oznak chorób, uszkodzeń lub nadmiernego przesuszenia.
- Ścinaj pędy kilka centymetrów poniżej kwiatostanu, nie naruszając mocno zdrewniałej części rośliny.
- Przenieś zebrane pędy do cienia i od razu przygotuj je do suszenia, zamiast zostawiać je w nagrzanym miejscu.
Czyste narzędzie ogranicza ryzyko przeniesienia chorób między roślinami. Nie wyrywaj i nie łam lawendy, ponieważ poszarpane miejsca wolniej się goją i mogą łatwiej zatrzymywać wilgoć.
Jak suszyć lawendę, aby zachowała aromat?
Ścięte pędy podziel na niewielkie bukiety i zwiąż gumką lub sznurkiem. Pęczki powinny być luźne, aby powietrze docierało także do ich środka. Zbyt gruba wiązka może schnąć nierówno i spleśnieć.
Najważniejsze warunki suszenia i przechowywania to:
- Cień i brak bezpośredniego słońca – promienie mogą wypłukiwać kolor oraz przyspieszać ulatnianie olejków eterycznych.
- Stały przewiew – swobodny przepływ powietrza pomaga odprowadzać wilgoć z pędów.
- Suche, niezbyt ciepłe miejsce – sprawdzi się przewiewny strych, spiżarnia albo inna sucha przestrzeń, najlepiej w temperaturze około 18–25°C.
- Wieszanie kwiatostanami do dołu – taki sposób pomaga zachować kształt bukietów.
- Odstępy między pęczkami – zostaw około 15–20 cm, aby bukiety nie stykały się ze sobą.
- Kontrola wysuszenia – lawenda jest gotowa, gdy łodygi i kwiaty są suche oraz łamliwe, a nie miękkie i elastyczne.
Naturalne suszenie trwa zwykle od około tygodnia do dwóch tygodni, choć czas zależy od grubości pęczków i wilgotności powietrza. Nie przyspieszaj procesu piekarnikiem ani mocnym słońcem. Wyższa temperatura może ograniczyć ilość aromatycznych, lotnych substancji, a światło powoduje blaknięcie kwiatów.
Po wysuszeniu możesz pozostawić lawendę w bukietach do dekoracji albo delikatnie oddzielić kwiaty od łodyżek. Susz nadaje się do:
- Wypełniania lnianych saszetek zapachowych do szafy i szuflad.
- Przygotowania dekoracyjnych miseczek z suszonymi kwiatami.
- Tworzenia suchych bukietów i ozdób wnętrz.
- Przechowywania jako surowiec do wybranych zastosowań kosmetycznych lub zielarskich.
Przechowuj całkowicie suchy susz w szczelnym słoiku albo innym zamykanym pojemniku, w suchym i zacienionym miejscu. Najważniejsza zasada brzmi: nie spiesz się ze zbiorem ani suszeniem. Wyjdź z sekatorem wtedy, gdy kwiatostany są suche i jeszcze nie w pełni rozwinięte, a po zbiorze zapewnij im cień oraz przewiew.
