Liście lubczyku można zbierać przez cały sezon wegetacyjny, zwykle od kwietnia do października. Korzeń pozyskuje się jesienią, dopiero w drugim roku uprawy. Najbardziej aromatyczny surowiec uzyskasz, ścinając roślinę w suchy, słoneczny dzień, po południu, a następnie susząc ją w cieniu i przewiewie.
Kiedy zbierać lubczyk?
Liście i młode, ulistnione pędy Levisticum officinale zbiera się sukcesywnie od wiosny do jesieni. Najlepsze do suszenia są młode liście zebrane przed pełnym kwitnieniem, ponieważ po rozwinięciu kwiatostanów starsze części rośliny mogą stać się twardsze i mniej aromatyczne.
Korzeń, znany w zielarstwie jako Radix Levistici, wykopuje się jesienią w drugim roku uprawy, gdy część nadziemna zaczyna zamierać. Korzenie z pierwszego roku są zwykle zbyt małe, dlatego ich pozyskiwanie nie jest zalecane.
Terminy zbioru poszczególnych części rośliny
Termin zbioru wpływa na zawartość lotnych olejków eterycznych, a więc także na zapach i smak suszu. Najważniejsze różnice przedstawia tabela:
| Część rośliny | Kiedy zbierać? | Przeznaczenie |
|---|---|---|
| Liście i młode pędy | Od kwietnia do października, najlepiej przed kwitnieniem | Świeża przyprawa i susz |
| Korzeń | Jesienią w drugim roku uprawy, po usunięciu części nadziemnej | Surowiec zielarski |
| Nasiona | Po dojrzeniu, gdy baldachy i nasiona brązowieją | Rozmnażanie lub zastosowanie przyprawowe |
W przypadku liści regularne, umiarkowane zbiory pomagają utrzymać roślinę w dobrej kondycji. Nie ścinaj jednak jednorazowo zbyt dużej ilości zielonych części, zwłaszcza w pierwszym roku, ponieważ może to osłabić rozwój korzenia.
Jak zbierać lubczyk, żeby zachował aromat?
Najlepszą porą jest suche, słoneczne popołudnie. Rano na liściach może utrzymywać się rosa, a mokry materiał trudniej wysuszyć i łatwiej ulega zapleśnieniu. Po południu roślina jest sucha, a jej aromat pozostaje intensywny.
Do ścinania użyj ostrych, czystych nożyczek, noża albo sekatora. Narzędzie powinno pozostawić równe cięcie, bez miażdżenia łodyg. Wybieraj zdrowe, nieuszkodzone pędy i nie zbieraj roślin rosnących przy ruchliwej drodze lub na zanieczyszczonym stanowisku.
Liście zachowują delikatność i aromat dłużej, gdy roślina nie zakwita. Dlatego baldachy najlepiej usuwać, zanim w pełni się rozwiną. Odcinaj cały pęd kwiatostanowy, zamiast zostawiać jego długi fragment. Dzięki temu lubczyk kieruje więcej energii w rozwój liści, które nie twardnieją tak szybko.
Przy zbiorze zwróć uwagę na kilka zasad:
- Zbieraj tylko suche liście i pędy, bez śladów chorób lub uszkodzeń.
- Ścinaj młode fragmenty rośliny czystym i ostrym narzędziem.
- Usuwaj kwiatostany przed pełnym kwitnieniem, jeśli zależy Ci na jakości liści.
- Korzenie wykopuj jesienią, po zakończeniu wzrostu części nadziemnej.
- Po wykopaniu korzeni od razu otrząśnij ziemię i oddziel uszkodzone fragmenty.
Jak suszyć liście i korzenie lubczyku?
Liście należy suszyć delikatnie, ponieważ wysoka temperatura i bezpośrednie słońce przyspieszają utratę aromatycznych olejków. Korzenie wymagają dokładnego oczyszczenia i mogą schnąć w nieco cieplejszych warunkach.
- Przygotuj materiał. Liście przejrzyj i usuń żółte lub uszkodzone fragmenty. Korzenie dokładnie oczyść z ziemi, szybko opłucz i osusz ręcznikiem.
- Rozłóż lubczyk cienką warstwą. Liście możesz suszyć w całości albo wcześniej grubo posiekać. Korzenie pokrój w cienkie plastry, aby wilgoć odparowywała równomiernie.
- Wybierz właściwe miejsce. Susz ziele w zacienionym, suchym i przewiewnym pomieszczeniu. Unikaj parapetu z pełnym słońcem, ponieważ promieniowanie osłabia kolor i aromat liści.
- Kontroluj proces. Co pewien czas delikatnie przemieszaj liście. Korzenie obracaj, jeśli schną na tacy. Materiał jest gotowy, gdy liście łatwo się kruszą, a plastry korzenia są twarde i całkowicie suche.
- Przełóż susz do zamkniętego pojemnika. Przechowuj go w suchym, ciemnym miejscu, najlepiej w szczelnym słoiku. Nie wkładaj do pojemnika materiału, który zachował wilgoć, ponieważ może zapleśnieć.
Liście można suszyć również w suszarce do ziół, stosując łagodne ustawienie temperatury zgodne z instrukcją urządzenia. Nie należy ich przegrzewać. Wysuszony lubczyk przechowuj w całości lub rozdrabniaj dopiero bezpośrednio przed użyciem, ponieważ zmielony szybciej traci zapach.
Na co uważać podczas zbioru?
Sok lubczyku może działać fotouczulająco ze względu na obecność furanokumaryn. Kontakt świeżych tkanek rośliny ze skórą, a następnie ekspozycja na silne słońce może zwiększać ryzyko podrażnienia lub reakcji fototoksycznej.
Podczas zbioru korzeni i większej ilości liści załóż rękawice, a po pracy umyj ręce. Jeśli sok dostanie się na skórę, zmyj go wodą z mydłem i ogranicz nasłonecznienie tego miejsca.
Najlepszy susz otrzymasz z młodych liści zebranych w suche popołudnie przed kwitnieniem. Korzeń wykopuj dopiero jesienią drugiego roku, dokładnie oczyść i susz w plastrach. W obu przypadkach cień oraz dobry przepływ powietrza pomagają zachować aromat.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej. Wykorzystanie korzenia lubczyku jako surowca zielarskiego warto skonsultować ze specjalistą, szczególnie w przypadku chorób przewlekłych lub przyjmowania leków.
